Het was de voorbije dagen, door de kalme zee, alle hens aan dek bij de verschillende politiekorpsen langs de Belgische kust. De politie wist er zo’n 80 transmigranten te verhinderen om in amper zeewaardige bootjes de oversteek naar Groot-Brittannië te wagen. Sinds de Franse politie de voorbije maanden het aantal controles in en rond Calais enorm opdreef, wagen transmigranten almaar vaker hun kans ter hoogte van de Belgische kust. In april alleen al werden aan onze kust bijna 140 personen staande gehouden.

Een enorme uitdaging voor de lokale politiekorpsen. Jean-Marie Dedecker, de burgemeester van Middelkerke, noemt het huidige beleid “dweilen met de kraan open”. “Vaak moeten onze mensen de opgepakte transmigranten al na enkele uren weer vrijlaten, met enkel een bevel om het grondgebied te verlaten. Waarna ze de dag nadien een nieuwe poging wagen om het Kanaal over te steken.” Hij heeft het over een “migrantencarrousel die maar doordraait”, een draaimolen die de lokale korpsen handenvol geld, en veel man- en vrouwkracht kost.

West-Vlaams provinciegouverneur Carl Decaluwé, die de inspanningen van de verschillende lokale korpsen tegen de stijgende transmigratie mee coördineert, begrijpt de frustratie van heel wat kustburgemeesters en hun korpschefs. “Ik snap dat ze het idee hebben dat we in een vicieuze cirkel zitten van mensen oppakken en weer vrijlaten. We zitten dit jaar dan ook al aan dertig onderschepte bootjes met vluchtelingen die vanop onze stranden het Kanaal proberen over te steken.”

“Maar ik garandeer u: als we hier niet sterk op blijven inzetten, escaleert de situatie verder, en komen er geheid nog meer vluchtelingen richting onze contreien”, aldus Decaluwé. “Dan riskeren we straks dat er tentenkampen van vluchtelingen ontstaan in onze duinen. Net zoals in Calais, waar de Franse overheid vervolgens de problematiek een tijdlang amper of niet meer onder controle had. Wat in de brede regio eromheen ook tot een stijging van kleine criminaliteit leidde. Dat moeten we vermijden.”

“Moet er elders, op federaal en Europees niveau, worden nagedacht over structurele oplossingen rond deze transmigratieproblematiek? Uiteraard, en snel”, beklemtoont Decaluwé. “Maar iedereen weet dat zulke oplossingen niet voor morgen zijn. Terwijl we vandaag aan onze kust wél met de problemen worden geconfronteerd: het risico dat er tentenkampen ontstaan, maar ook het risico dat er vluchtelingen verdrinken op zee. Vandaar dat het ook een van onze prioriteiten is om te verhinderen dat vluchtelingen effectief het water kunnen opgaan in een gammel bootje, tegenwoordig heel vaak zonder reddingsvest. De smokkelaarsbendes geven geen reddingsvesten meer, omdat ze weten dat hulpverleners dan nog meer dan anders hun handen vol hebben aan het redden van de opvarenden, die vaak niet kunnen zwemmen. Je wil als hulpverlener immers koste wat het kost vermijden dat er bij het onderscheppen van zo’n bootje toch mensen in het water belanden en mogelijk verdrinken. De meesten kunnen niet zwemmen.”

En hoe langer de hulpdiensten hun handen vol hebben met de ene boot, hoe minder tijd ze hebben om naar andere smokkelbootjes uit te kijken.

Toch is Decaluwé ook hoopvol dat lokale acties wél iets kunnen uithalen. “Jaren geleden hadden we in de haven van Zeebrugge het probleem van indringers, die zich op de vrachtwagenparkings in voertuigen verstopten om zo Groot-Brittannië te bereiken. Met hulp én ook geld van de Britse autoriteiten hebben we dat fenomeen aangepakt, waardoor het vandaag amper of niet meer voorkomt. Vandaar dat ik er ook voor pleit om rond het fenomeen van de bootjes veel nauwer samen te werken met Groot-Brittannië. Die daar ook vragende partij voor is, en ons ook financieel wil steunen. Maar dat valt helaas in Brussel op een koude steen. Onbegrijpelijk.”

Vluchtelingenwerk Vlaanderen dringt dan weer aan op een radicaal ander asiel- en migratiebeleid om toestanden met wanhopige transmigranten te voorkomen. “Er wordt vandaag énorm ingezet op repressie: meer agenten, meer camera’s in de duinen en op het strand om migranten te detecteren”, aldus beleidsmedewerker Thomas Willekens. “Maar dat neemt niet weg dat migranten uit landen als Afghanistan, Soedan of Somalië zullen blijven komen. Aangetrokken ook door de loze beloften van meedogenloze mensensmokkelaars die aan hun illegale zaakjes fortuinen verdienen. En dat ook nog lang zullen blijven doen, als er niks verandert. Want wordt zo’n bende mensensmokkelaars opgerold, dan ontstaat er al snel een andere. Omdat er zoveel geld mee te verdienen valt. Op dat vlak zal het inderdaad een vicieuze cirkel blijven als we ons huidig asiel- en migratiebeleid niet grondig herbekijken.”